Zonder goed of fout

Wat is jouw reflex?

Acht situaties waarin elk antwoord verdedigbaar is. Je krijgt geen cijfer, maar zicht op je eigen eerste reactie en op wat die bij de ander oproept.

Deze gratis reflextest is gebaseerd op de Roos van Leary: acht herkenbare situaties, en per situatie vier reacties die elk een andere combinatie van boven/onder en samen/tegen vertegenwoordigen. Aan het eind zie je welke reflex bij jou domineert — leidend, begrenzend, meebewegend of afwachtend — met wat die reactie oproept, wanneer die werkt, en waar die juist averechts werkt. Direct resultaat, zonder account.

Vier reflexen op de Roos van Leary

Elke reflex is een combinatie van boven/onder (wie neemt de regie) en samen/tegen (wie zoekt verbinding of afstand).

  • Leidend (boven + samen) — neemt de regie, blijft betrokken
  • Begrenzend (boven + tegen) — zet kracht tegenover kracht
  • Meebewegend (onder + samen) — zoekt rust, geeft ruimte
  • Afwachtend (onder + tegen) — houdt afstand, wacht af

De vier reflexen uitgewerkt

Leidend boven + samen

Je neemt de regie en blijft betrokken.

Wat het bij de ander oproept

Boven roept onder op: de ander laat zich makkelijker meenemen en zoekt houvast bij jou.

Wanneer het werkt

Bij iemand die de draad kwijt is, in paniek raakt of niet weet wat er nu moet gebeuren. Structuur werkt dan kalmerend.

Waar het botst

Bij iemand die zich juist niet de les wil laten lezen. Wie zich overruled voelt, gaat terugduwen — en dan wordt jouw regie het conflict.

Om te oefenen

Oefen met een stap terugdoen: eerst vragen wat de ander nodig heeft voordat je vertelt wat er gaat gebeuren.

Begrenzend boven + tegen

Je zet kracht tegenover kracht en trekt een duidelijke grens.

Wat het bij de ander oproept

Tegen roept tegen op. Dit is de reactie die de escalatiespiraal het snelst voedt, ook als je inhoudelijk gelijk hebt.

Wanneer het werkt

Als er echt een grens over gaat en veiligheid voorgaat. Kort, duidelijk en zonder ruimte voor onderhandeling.

Waar het botst

In bijna alle eerdere fases. Wat als daadkracht voelt, komt bij de ander binnen als aanval, en dan gaat het niet meer over de kwestie maar over wie wint.

Om te oefenen

Oefen met het uitstellen van je grens: eerst benoemen wat je ziet, daarna pas begrenzen. Vaak is die tweede stap niet meer nodig.

Meebewegend onder + samen

Je zoekt de rust, sust en geeft de ander ruimte.

Wat het bij de ander oproept

Samen roept samen op, en onder roept boven op: de ander ontspant, maar neemt ook makkelijker de leiding.

Wanneer het werkt

Bij iemand die vooral stoom afblaast. Ruimte geven laat de spanning zakken zonder dat er iets escaleert.

Waar het botst

Bij iemand die grenzen aan het aftasten is. Meebewegen leest dan als toegeven, en de eis wordt groter in plaats van kleiner.

Om te oefenen

Oefen met vriendelijk maar onverzettelijk zijn: dezelfde warme toon, maar de inhoud verandert niet.

Afwachtend onder + tegen

Je houdt afstand en laat het eerst over je heen komen.

Wat het bij de ander oproept

De ander krijgt geen richting van jou. Dat kan lucht geven, maar ook onduidelijkheid — en onduidelijkheid voedt spanning.

Wanneer het werkt

Als je zelf te vol zit om helder te reageren. Even niets doen is beter dan iets doen wat je niet meent.

Waar het botst

Als het langer duurt dan een paar tellen. Wie geen reactie krijgt, verhoogt vaak het volume om er alsnog een te krijgen.

Om te oefenen

Oefen met hardop maken wat je doet: "Ik hoor je, ik heb even een moment nodig." Afstand nemen mag, onzichtbaar worden niet.

De acht situaties

Bij elke situatie kies je uit vier reacties die elk bij een andere reflex horen. Er is geen goed of fout antwoord; de test laat zien welke reflex bij jou het vaakst wint.

  1. Aan de balie. Iemand eist luid dat hij voorgaat. De wachtenden achter hem kijken toe. Wat doe jij als eerste?
  2. Op de afdeling. Een familielid verwijt je aan het bed dat er niet goed voor zijn moeder is gezorgd. Zijn stem slaat over.
  3. Aan de telefoon. Een ouder belt over een beoordeling en verheft binnen een halve minuut zijn stem.
  4. Tijdens een gesprek. De ander komt tijdens het praten steeds dichterbij staan. Je voelt dat het te dichtbij wordt.
  5. Onder collega's. Een collega blaast na een vervelende klant stoom af, en wordt daarbij steeds harder over die klant.
  6. Vastgelopen. Iemand herhaalt voor de derde keer exact dezelfde eis en laat geen ruimte voor iets anders.
  7. Bij jezelf. Je merkt dat je hartslag omhooggaat en dat je vooral wilt overtuigen in plaats van luisteren.
  8. Erna. Het incident is voorbij, iedereen gaat weer aan het werk. Er is niets kapot en niemand gewond.

Deze pagina is samengesteld op basis van onafhankelijk onderzoek en openbare bronnen, waaronder CBS, TNO en sectorrapportages, en is vakinhoudelijk getoetst door de veiligheids- en de-escalatiespecialisten van Act in Move Training & Coaching, initiatiefnemer van AgressieVisie. AgressieVisie verkoopt zelf geen trainingen. Bij elk cijfer staat de oorspronkelijke bron vermeld.