Samenvatting

In het kort: wat de werkgever moet doen

Vijf verplichtingen en aandachtspunten, met het wetsartikel waar ze vandaan komen. Hieronder staat per onderdeel meer uitleg.

  1. Beleid voeren tegen psychosociale arbeidsbelasting. De werkgever voert beleid dat psychosociale arbeidsbelasting voorkomt of, als dat niet kan, beperkt (Arbowet, artikel 3, tweede lid). Agressie en geweld vallen daar volgens de definitie in artikel 1 van de Arbowet uitdrukkelijk onder.
  2. Agressie opnemen in de RI&E en het plan van aanpak. De risico's worden beoordeeld in de risico-inventarisatie en -evaluatie, en in het plan van aanpak worden maatregelen vastgesteld en uitgevoerd (Arbobesluit, artikel 2.15, eerste lid; de RI&E zelf staat in artikel 5 van de Arbowet).
  3. Medewerkers voorlichten. Wie risico loopt, krijgt voorlichting en onderricht over de risico's en over de maatregelen (Arbobesluit, artikel 2.15, tweede lid).
  4. Zorgplicht voor een veilige werkomgeving. De werkgever neemt de maatregelen die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat een werknemer in zijn werk schade lijdt. Lukt dat niet, dan is hij aansprakelijk, tenzij hij aantoont dat hij die verplichtingen is nagekomen (Burgerlijk Wetboek, artikel 7:658).
  5. De eigen cao nakijken. Een cao kan meer vragen dan de wet, bijvoorbeeld over aangifte door de werkgever. Voorbeelden staan verderop bij wat cao's regelen.

De wetsartikelen zijn op 30 september 2026 gecontroleerd in de geldende tekst op wetten.overheid.nl.

Voor elke werkgever

Wat de wet van je vraagt

Arbowet & Arbobesluit

Agressie moet in je RI&E staan

De Arbowet classificeert agressie en geweld als "psychosociale arbeidsbelasting" en verplicht werkgevers een beleid te voeren dat dit voorkomt of beperkt. Het Arbobesluit werkt dit in artikel 2.15 verder uit: werkgevers moeten de risico's in kaart brengen via een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), en concrete maatregelen opnemen in het bijbehorende Plan van Aanpak. Personeel moet over de risico's en maatregelen worden geïnformeerd, en de werkgever moet dit aantoonbaar kunnen maken.

Arboportaal.nl: wat zegt de wet over agressie op de werkvloer? ↗
Burgerlijk Wetboek art. 7:658

Zorgplicht voor een veilige werkomgeving

Los van de Arbowet legt het Burgerlijk Wetboek werkgevers een algemene zorgplicht op voor de veiligheid van de werkomgeving. Agressie met een discriminatoire grond (ras, geslacht, geloof, seksuele gerichtheid) valt bovendien onder de Algemene wet gelijke behandeling, en fysiek geweld is altijd een strafbaar feit onder het Wetboek van Strafrecht.

Arboportaal.nl: wat zegt de wet over agressie op de werkvloer? ↗
Veelgestelde vraag

Is een vertrouwenspersoon verplicht?

Nee, op dit moment niet

De wet vraagt beleid, niet per se een vertrouwenspersoon

Op veel websites staat dat een vertrouwenspersoon verplicht is, of dat wordt vanaf 2026. Dat klopt niet. Er staat op dit moment geen verplichting tot het aanstellen van een vertrouwenspersoon in de Arbowet. Wat de wet wél vraagt, staat hierboven: beleid tegen psychosociale arbeidsbelasting, de risico's in je RI&E en concrete maatregelen in het Plan van Aanpak. Een vertrouwenspersoon is een van de maatregelen die je daarvoor kunt inzetten, geen zelfstandige verplichting.

Let op het onderscheid. Dat er geen specifieke verplichting is, betekent niet dat je vrij bent. De algemene zorgplicht uit artikel 3 van de Arbowet geldt gewoon: je moet een beleid voeren dat psychosociale arbeidsbelasting voorkomt of beperkt, en je moet kunnen aantonen dát je dat doet. Advies van de redactie: stel je géén vertrouwenspersoon aan, zorg dan wel voor een andere plek waar iemand buiten de eigen leidinggevende om terechtkan. De wet schrijft dat zo niet voor; Arboportaal noemt een vertrouwenspersoon als een van de mogelijke maatregelen.

Er is één uitzondering die vaak wordt vergeten: een cao kan het wél verplicht stellen. Controleer dus altijd je eigen cao voordat je concludeert dat je vrij bent.

Wetsvoorstel 35592

Het voorstel dat dit zou veranderen, ligt al jaren stil

Het gaat om Kamerstukdossier 35592, een initiatiefvoorstel tot wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet in verband met het verplicht stellen van een vertrouwenspersoon. Het werd ingediend door Tweede Kamerlid Renkema, daarna verdedigd door Maatoug en sinds september 2025 door Patijn; de Eerste Kamer noemt het nu het initiatiefvoorstel-Patijn. Volgens de tekst die de Tweede Kamer aannam, kan een werknemer die te maken krijgt met ongewenste omgangsvormen, waaronder agressie en geweld, zich wenden tot een vertrouwenspersoon die de werkgever aanwijst. Het voorstel legt de taken van die vertrouwenspersoon vast en beschermt hem tegen benadeling en ontslag. Het geldt in eerste instantie alleen voor werkgevers met in de regel ten minste tien werknemers. Een verplichte gedragscode ongewenst gedrag zit er niet in, ook al worden die twee vaak door elkaar gehaald.

  • 7 oktober 2020: ingediend in de Tweede Kamer
  • 23 mei 2023: aangenomen door de Tweede Kamer
  • Sindsdien: bij de Eerste Kamer, nog niet aangenomen. De Eerste Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid wacht op de nota naar aanleiding van het verslag van de initiatiefnemer.
  • 9 september 2025: Patijn neemt de verdediging in de Eerste Kamer over van Maatoug
  • Inwerkingtreding: "op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip", en dat besluit is er niet

Zolang de Eerste Kamer niet heeft gestemd en er geen koninklijk besluit ligt, verandert er niets aan je verplichtingen. Een datum noemen kan simpelweg niet.

Stand van zaken gecontroleerd op 30 september 2026 in het dossier bij de Eerste Kamer. Een wetsvoorstel kan tussentijds worden behandeld; controleer bij twijfel het dossier zelf via de links hieronder.

Eerste Kamer: dossier 35592, actuele stand van zaken ↗
Tekst van het wetsvoorstel zoals aangenomen door de Tweede Kamer ↗
Waarom je er tóch een aanstelt

Niet omdat het moet, maar omdat het werkt

De discussie over de verplichting leidt af van de reden om het te doen. Zonder iemand bij wie je terechtkunt buiten de lijn om, blijven incidenten onzichtbaar: een medewerker die niet naar zijn leidinggevende durft, meldt niets, en wat niet gemeld wordt komt niet in je registratie, niet in je RI&E en niet in je beleid. Zo bevestigt de onderrapportage zichzelf. Hoe je melden en registreren inricht, staat op agressie melden en registreren. Een vertrouwenspersoon is daarmee net zo goed een informatiebron over je eigen organisatie als een voorziening voor de medewerker.

Wie er een aanstelt, legt de rol en de bereikbaarheid vast in het agressieprotocol. De protocol-generator neemt dat hoofdstuk mee.

Landelijke aanpak

Taskforce Onze Hulpverleners Veilig

Rijksoverheid

Eén actieprogramma voor de hele publieke sector

De landelijke aanpak van agressie tegen mensen met een publieke taak, zorgverleners, hulpverleners, politie, gemeenteambtenaren, valt onder de Taskforce Onze Hulpverleners Veilig en het bijbehorende Actieprogramma. Politie en Openbaar Ministerie werken daarbij met de Eenduidige Landelijke Afspraken (ELA), gericht op een uniforme, snelle en effectieve aanpak van geweld tegen deze groepen. Hoe die afspraken in de praktijk uitpakken en waar het vastloopt, staat in het artikel over aangifte na agressie tegen een publieke taak. Wie de daders zijn en in welke situaties het misgaat, beschrijft het artikel wie valt hulpverleners aan? Journalisten hebben met PersVeilig een vergelijkbaar, apart initiatief, en lokale politici worden ondersteund via het netwerk Weerbaar Bestuur.

Rijksoverheid.nl: agressie en geweld in de samenleving ↗
Sectorspecifiek

Cao's regelen het steeds vaker zelf

Cao Ziekenhuizen 2025-2027, art. 3.2.8

Voorbeeld: afspraken over aangifte in de zorg

Volgens artikel 3.2.8 van de Cao Ziekenhuizen 2025-2027 wordt bij agressie of ongewenst gedrag door bezoekers of patiënten in principe aangifte gedaan, in overleg met de medewerker. Wil de medewerker geen aangifte doen, dan doet de werkgever in principe een melding bij de politie. Daarmee ligt het initiatief bij de organisatie en niet alleen bij de individuele medewerker. Ook de cao VVT 2025-2026 (looptijd tot 31 augustus 2026) regelde dit: de werkgever doet op verzoek van de medewerker melding of aangifte, zodat de medewerker zelf buiten beeld kan blijven, en wie zich onveilig voelt, mag een cliënt niet alleen bezoeken. Kijk in de actuele cao VVT wat nu geldt.

Cao Ziekenhuizen 2025-2027, hoofdstuk 3 ↗ · Cao VVT 2025-2026, bijlage 8 ↗
Veelgestelde vragen

Vragen over de wet en agressie op de werkvloer

Is agressiebeleid verplicht voor werkgevers?

Ja. De Arbowet verplicht elke werkgever beleid te voeren dat psychosociale arbeidsbelasting voorkomt of, als dat niet kan, beperkt (artikel 3, lid 2), en de wet rekent agressie en geweld daar uitdrukkelijk toe (artikel 1). Een apart document met de naam agressieprotocol schrijft de wet niet voor, maar de risico's, de maatregelen en de afspraken moeten wel vastliggen: in de RI&E en het plan van aanpak. Een basis maak je met de protocol-generator.

Moet agressie in de RI&E staan?

Ja, als medewerkers met agressie te maken kunnen krijgen. Artikel 2.15 van het Arbobesluit verplicht de werkgever de risico's op psychosociale arbeidsbelasting te beoordelen in de risico-inventarisatie en -evaluatie, maatregelen vast te leggen in het plan van aanpak en medewerkers voor te lichten. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert dat. Handhaving begint meestal met een waarschuwing of een eis tot naleving; het normbedrag voor een boete bij overtreding van artikel 2.15, lid 1 is 4.500 euro.

Is een vertrouwenspersoon verplicht?

Nee. Er staat op dit moment geen verplichting tot het aanstellen van een vertrouwenspersoon in de Arbeidsomstandighedenwet. Let op het onderscheid: de algemene zorgplicht uit artikel 3 Arbowet geldt wel. Advies van de redactie: stel je geen vertrouwenspersoon aan, zorg dan voor een andere plek waar iemand buiten de leidinggevende om terechtkan. De wet schrijft dat zo niet voor; Arboportaal noemt een vertrouwenspersoon als een van de mogelijke maatregelen. De wet vraagt beleid tegen psychosociale arbeidsbelasting, de risico's in de RI&E en maatregelen in het Plan van Aanpak. Een vertrouwenspersoon is een van de mogelijke maatregelen, geen zelfstandige verplichting. Let op: een cao kan het wel verplicht stellen, dus controleer altijd de eigen cao.

Wordt een vertrouwenspersoon verplicht in 2026?

Dat is niet vastgesteld. Kamerstukdossier 35592, een initiatiefvoorstel om de vertrouwenspersoon verplicht te stellen, is op 23 mei 2023 aangenomen door de Tweede Kamer en ligt sindsdien bij de Eerste Kamer, waar het nog niet is aangenomen (stand 30 september 2026). De wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip en dat besluit is er niet. Er kan dus geen datum worden genoemd.

Wat regelt wetsvoorstel 35592 precies?

Het geeft iedere werknemer een wettelijk recht op toegang tot een vertrouwenspersoon, legt de basistaken van die rol vast en versterkt de rechtspositie van de vertrouwenspersoon met ontslagbescherming. Het voorstel gaat uitsluitend over de vertrouwenspersoon; een verplichte gedragscode ongewenst gedrag maakt er geen deel van uit, hoewel die twee onderwerpen vaak door elkaar worden gehaald.

Waarom zou je een vertrouwenspersoon aanstellen als het niet verplicht is?

Zonder aanspreekpunt buiten de hiërarchische lijn blijven incidenten onzichtbaar. Wie niet naar zijn leidinggevende durft, meldt niets, en wat niet gemeld wordt komt niet in de registratie, niet in de RI&E en niet in het beleid. Daarmee bevestigt onderrapportage zichzelf. Een vertrouwenspersoon is zo net zozeer een informatiebron over de eigen organisatie als een voorziening voor de medewerker.

Is de werkgever aansprakelijk voor schade door agressie?

De werkgever moet de maatregelen nemen die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat een werknemer in zijn werk schade lijdt (artikel 7:658 BW). Lijdt een medewerker toch schade door agressie, dan is de werkgever aansprakelijk, tenzij hij aantoont dat hij die zorgplicht is nagekomen of dat de schade in belangrijke mate komt door opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Een bijgewerkte RI&E, een plan van aanpak en aantoonbare voorlichting helpen om dat aan te tonen.

Mag de werkgever aangifte doen namens een medewerker?

Ja. Bij agressie tegen iemand met een publieke taak kan de werkgever volgens de herziene afspraken van politie en OM (30 september 2026) aangifte doen namens de medewerker; uitgangspunt blijft dat het slachtoffer zelf aangifte doet. Bij belediging en belaging moet de medewerker zelf een klacht indienen of de werkgever daarvoor machtigen, behalve onder meer bij belediging van een ambtenaar tijdens of vanwege de rechtmatige uitoefening van zijn functie. In de zorg regelt de cao het vaak (zie wat cao's regelen). Meer over aangifte en je rechten na een incident.

Aan de slag

Voldoe je al aan je verplichtingen?

Protocol-generator

Genereer een basisprotocol dat je als vertrekpunt kunt gebruiken voor het Plan van Aanpak in je RI&E.

Genereer je protocol

Risico-check

Beantwoord veertien vragen over risico en maatregelen en ontdek waar de risico's in jouw organisatie zitten.

Doe de risico-check

Hulp nodig bij de implementatie?

Act in Move Training & Coaching helpt organisaties concreet invulling geven aan hun wettelijke verplichtingen, met training en beleidsondersteuning.

Naar Act in Move

Deze pagina is samengesteld door de redactie van AgressieVisie op basis van openbare bronnen, die op de pagina zelf staan vermeld. AgressieVisie is een initiatief van Act in Move Training & Coaching, een trainingsbureau in agressiehantering. Op deze site wordt niets verkocht. Hoe we inhoud en commercie gescheiden houden, staat in het redactiestatuut.

Ook interessant voor jou

Vind meer informatie voor jouw werk