Beleid & wetgeving rond agressie op het werk

Agressie moet in je RI&E staan

De Arbowet classificeert agressie en geweld als "psychosociale arbeidsbelasting" en verplicht werkgevers een beleid te voeren dat dit voorkomt of beperkt. Het Arbobesluit werkt dit in artikel 2.15 verder uit: werkgevers moeten de risico's in kaart brengen via een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), en concrete maatregelen opnemen in het bijbehorende Plan van Aanpak. Personeel moet over de risico's en maatregelen worden geïnformeerd, en de werkgever moet dit aantoonbaar kunnen maken.

Zorgplicht voor een veilige werkomgeving

Los van de Arbowet legt het Burgerlijk Wetboek werkgevers een algemene zorgplicht op voor de veiligheid van de werkomgeving. Agressie met een discriminatoire grond (ras, geslacht, geloof, seksuele gerichtheid) valt bovendien onder de Algemene wet gelijke behandeling, en fysiek geweld is altijd een strafbaar feit onder het Wetboek van Strafrecht.

De wet vraagt beleid, niet per se een vertrouwenspersoon

Op veel websites staat dat een vertrouwenspersoon verplicht is, of dat wordt vanaf 2026. Dat klopt niet. Er staat op dit moment geen verplichting tot het aanstellen van een vertrouwenspersoon in de Arbowet. Wat de wet wél vraagt, staat hierboven: beleid tegen psychosociale arbeidsbelasting, de risico's in je RI&E en concrete maatregelen in het Plan van Aanpak. Een vertrouwenspersoon is een van de maatregelen die je daarvoor kunt inzetten, geen zelfstandige verplichting.

Let op het onderscheid. Dat er geen specifieke verplichting is, betekent niet dat je vrij bent. De algemene zorgplicht uit artikel 3 van de Arbowet geldt gewoon: je moet een beleid voeren dat psychosociale arbeidsbelasting voorkomt of beperkt, en je moet kunnen aantonen dát je dat doet. Als je géén vertrouwenspersoon aanstelt, moet je dus wel een andere werkende voorziening hebben waar iemand buiten de eigen leidinggevende om terechtkan. Het gaat de wetgever om het resultaat, niet om de functienaam.

Er is één uitzondering die vaak wordt vergeten: een cao kan het wél verplicht stellen. Controleer dus altijd je eigen cao voordat je concludeert dat je vrij bent.

Het voorstel dat dit zou veranderen, ligt al jaren stil

Het gaat om Kamerstukdossier 35592, het initiatiefvoorstel-Maatoug tot wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet in verband met het verplicht stellen van een vertrouwenspersoon. Het geeft iedere werknemer een wettelijk recht op toegang tot een vertrouwenspersoon, legt de basistaken van die rol vast en geeft de vertrouwenspersoon ontslagbescherming. Het gaat uitsluitend over de vertrouwenspersoon; een verplichte gedragscode ongewenst gedrag zit er niet in, ook al worden die twee voortdurend door elkaar gehaald.

• 2020 — ingediend in de Tweede Kamer (dossier 35592)
• 23 mei 2023 — aangenomen door de Tweede Kamer
• Sindsdien — in behandeling bij de Eerste Kamer, dossier 35.592, nog niet aangenomen
• Inwerkingtreding — "op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip", en dat besluit is er niet

Zolang de Eerste Kamer niet heeft gestemd en er geen koninklijk besluit ligt, verandert er niets aan je verplichtingen. Een datum noemen kan simpelweg niet.

Stand van zaken gecontroleerd op 17 augustus 2026 in het dossier bij de Eerste Kamer. Een wetsvoorstel kan tussentijds worden behandeld; controleer bij twijfel het dossier zelf via de link hieronder.

Niet omdat het moet, maar omdat het werkt

De discussie over de verplichting leidt af van de reden om het te doen. Zonder iemand bij wie je terechtkunt buiten de lijn om, blijven incidenten onzichtbaar: een medewerker die niet naar zijn leidinggevende durft, meldt niets, en wat niet gemeld wordt komt niet in je registratie, niet in je RI&E en niet in je beleid. Zo bevestigt de onderrapportage zichzelf. Een vertrouwenspersoon is daarmee net zo goed een informatiebron over je eigen organisatie als een voorziening voor de medewerker.

Wie er een aanstelt, legt de rol en de bereikbaarheid vast in het agressieprotocol. De protocol-generator neemt dat hoofdstuk mee.

Eén actieprogramma voor de hele publieke sector

De landelijke aanpak van agressie tegen mensen met een publieke taak, zorgverleners, hulpverleners, politie, gemeenteambtenaren, valt onder de Taskforce Onze Hulpverleners Veilig en het bijbehorende Actieprogramma. Politie en Openbaar Ministerie werken daarbij met de Eenduidige Landelijke Afspraken (ELA), gericht op een uniforme, snelle en effectieve aanpak van geweld tegen deze groepen. Hoe die afspraken in de praktijk uitpakken en waar het vastloopt, staat in het artikel over aangifte na agressie tegen een publieke taak. Wie de daders zijn en in welke situaties het misgaat, beschrijft het artikel wie valt hulpverleners aan? Rijksoverheid.nl: agressie en geweld in de samenleving ↗

Voorbeeld: aangifteplicht bij agressie in de zorg

Sinds 1 februari 2025 is artikel 3.2.7 van de Cao Ziekenhuizen gewijzigd: het ziekenhuis neemt in principe zelf het voortouw om aangifte te doen bij strafbare vormen van agressie door patiënten, in overleg met de betrokken medewerker. Doet de medewerker liever geen aangifte, dan doet het ziekenhuis in de regel alsnog een melding bij de politie. Daarmee verschuift de verantwoordelijkheid van de individuele medewerker naar de organisatie. Andere sectoren, zoals onderwijs en openbaar vervoer, kennen vergelijkbare cao-afspraken over agressieprotocollen en nazorg.