De risico-check is een gratis tool die agressierisico op twee assen bekijkt: blootstelling (hoeveel risico het werk meebrengt) en beheersing (wat de organisatie heeft geregeld). Je krijgt twee scores van 0 tot 100, een positie in een van vier vlakken, en per maatregel die nog niet op orde is een concrete actie, op volgorde van urgentie. Direct resultaat, zonder e-mailadres, en niets wordt opgeslagen.

Twee assen: risico en maatregelen

Een organisatie met veel incidenten en goede maatregelen staat er anders voor dan een organisatie zonder incidenten en zonder maatregelen. Daarom tellen deze twee niet bij elkaar op.

Blootstelling (6 vragen)

  • Publiekscontact en alleen werken
  • Slecht nieuws brengen, weigeren, handhaven
  • Alcohol, drugs of psychische nood bij de doelgroep
  • Avond- en nachtwerk, geld of waardevolle spullen
  • Incidenten in het afgelopen jaar

Beheersing (8 vragen)

  • Protocol of huisregels, en of iedereen ze kent
  • Agressie in de RI&E, training en herhaling
  • Melden, registreren en terugkoppelen
  • Opvang en nazorg binnen 24 uur
  • Alarmering, inrichting en vluchtweg
  • Werkoverleg, hulp bij aangifte en schade
Van de initiatiefnemer

Hulp nodig bij de aanpak?

Act in Move Training & Coaching, de initiatiefnemer van AgressieVisie, verzorgt trainingen in agressiehantering en de-escalatie.

Naar Act in Move

Deel 1: hoeveel risico brengt het werk mee?

  1. Hoeveel direct contact hebben medewerkers met klanten, cliënten, burgers of publiek?
    • Weinig of geen
    • Een deel van de dag
    • Het grootste deel van de dag
    • Vrijwel de hele dag, ook met mensen die ze niet kennen
  2. Werken medewerkers alleen, zonder collega binnen zicht- of gehoorafstand?
    • Nooit, er is altijd een collega in de buurt
    • Soms, bijvoorbeeld aan het begin of eind van de dienst
    • Regelmatig
    • Vaak, ook buiten de deur (huisbezoek, op straat, op locatie)
  3. Hoe vaak moeten medewerkers slecht nieuws brengen, iets weigeren of een regel handhaven?
    • Zelden
    • Af en toe
    • Dagelijks
    • Het is de kern van het werk
  4. Komen medewerkers in contact met mensen onder invloed van alcohol of drugs, of in psychische nood?
    • Zelden of nooit
    • Af en toe
    • Regelmatig
    • Dagelijks
  5. Werken medewerkers 's avonds of 's nachts, of met geld, medicijnen of andere waardevolle spullen?
    • Geen van beide
    • Eén van beide, af en toe
    • Eén van beide, structureel
    • Allebei: avond- of nachtwerk én geld of waardevolle spullen
  6. Hoeveel agressie-incidenten waren er het afgelopen jaar, voor zover je weet?
    • Geen enkel incident bekend
    • Enkele verbale incidenten (schelden, dreigen)
    • Regelmatig verbale agressie, of één fysiek incident
    • Meerdere fysieke incidenten of ernstige bedreigingen

Deel 2: wat heeft de organisatie geregeld?

  1. Is er een agressieprotocol of zijn er huisregels, en kennen medewerkers die?
    • Ja, iedereen kent het en weet wat te doen
    • Ja, maar niet iedereen kent het goed
    • Er is iets op papier, maar het is verouderd of onvindbaar
    • Nee, of ik weet het niet
  2. Staat agressie in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), met maatregelen in het plan van aanpak?
    • Ja, met concrete maatregelen die ook worden uitgevoerd
    • Het wordt genoemd, maar zonder concrete maatregelen
    • Nee, of ik weet het niet
  3. Hoe vaak oefenen medewerkers met het herkennen van signalen en het de-escaleren van een gesprek?
    • Meerdere keren per jaar, kort en praktisch
    • Eén keer per jaar
    • Alleen bij indiensttreding, of ooit een keer
    • Nooit
  4. Hoe gaat melden en registreren van incidenten?
    • Melden is makkelijk, alles wordt geregistreerd en de melder hoort wat ermee gebeurt
    • Melden kan, maar er komt weinig terugkoppeling of het wordt weinig gedaan
    • Alleen ernstige incidenten worden gemeld
    • Er is geen vaste meldroute
  5. Is opvang en nazorg na een incident geregeld?
    • Ja, standaard binnen 24 uur contact, ook bij kleinere incidenten
    • Alleen bij zware incidenten
    • Het hangt af van de leidinggevende, er is niets vastgelegd
    • Nee, of ik weet het niet
  6. Kunnen medewerkers snel hulp inschakelen, en is de werkplek daarop ingericht?
    • Ja, alarmering, inrichting en vluchtweg zijn geregeld en getest
    • Deels, bijvoorbeeld wel een alarm maar nooit getest, of geen vluchtweg
    • Nee, of ik weet het niet
  7. Bespreekt de leidinggevende agressie in het werkoverleg?
    • Ja, regelmatig, ook als er niets is gebeurd
    • Alleen na een incident
    • Zelden of nooit
  8. Is afgesproken hoe de organisatie helpt bij aangifte en het verhalen van schade?
    • Ja, het is vastgelegd en medewerkers weten het
    • Het wordt per geval bekeken
    • Nee, of ik weet het niet

De vier uitkomsten

De check zet risico en maatregelen tegen elkaar af. Elk zwak antwoord bij deel 2 levert een eigen actie op.

Hoog risico, kwetsbaar

Het werk brengt veel agressierisico mee en er is nog weinig geregeld. Hier is de kans het grootst dat een medewerker na een incident er alleen voor staat.

Hoog risico, goed geregeld

Het werk brengt veel agressierisico mee, en de organisatie heeft de basis op orde. Het risico zelf verdwijnt daarmee niet: het onderhouden van wat er is, is hier het werk.

Laag risico, kwetsbaar

Het werk brengt relatief weinig agressierisico mee, maar er is ook weinig geregeld. Gaat het toch een keer mis, dan weet niemand goed wat te doen.

Laag risico, goed geregeld

Het werk brengt relatief weinig agressierisico mee en de basis is op orde.

Acties die de check kan voorstellen

Waarom deze veertien vragen

De vragen volgen factoren die in onderzoek en in de arboregels steeds terugkomen. Zes gaan over het werk zelf: publiekscontact, alleen werken, slecht nieuws brengen of weigeren, een doelgroep onder invloed of in nood, avond- en nachtwerk of werken met geld, en incidenten in het afgelopen jaar. Acht gaan over wat de organisatie heeft geregeld: een protocol dat iedereen kent, agressie in de RI&E, training met herhaling, melden met terugkoppeling, nazorg binnen 24 uur, alarmering en inrichting, aandacht in het werkoverleg en hulp bij aangifte en schadeverhaal. Werkgevers moeten agressie en geweld als onderdeel van psychosociale arbeidsbelasting meenemen in hun risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E); zie wat de wet van werkgevers vraagt.

Hoe de scores werken, en wat ze niet zijn

Elk antwoord levert 0 tot 3 punten op. Per as tellen de punten op en worden ze omgerekend naar 0 tot 100. Blootstelling vanaf 50 noemen we hoog; waren er meerdere fysieke incidenten of ernstige bedreigingen, dan telt de blootstelling altijd als hoog. Beheersing vanaf 65 noemen we goed geregeld. Zo kom je in een van vier vlakken: laag of hoog risico, goed geregeld of kwetsbaar.

Elke maatregel die niet op het hoogste niveau staat, levert een eigen actie op. De volgorde hangt af van hoe groot het gat is en van hoe hoog de blootstelling is waar die maatregel bij hoort: een ontbrekende alarmering weegt zwaarder als mensen vaak alleen werken. Die weging is een keuze van de redactie, geen gevalideerd meetinstrument, en de uitkomst is een indicatie, geen RI&E. Een lage blootstelling betekent niet dat er geen risico is: één ernstig incident is genoeg reden om maatregelen te nemen.

Wat je daarna doet

Neem de uitkomst mee in je RI&E en bespreek hem met je preventiemedewerker, arbodienst of ondernemingsraad. Heb je nog geen protocol, maak dan een eerste versie met de protocol-generator. Heeft een medewerker net iets meegemaakt, kijk dan eerst bij wat je direct na een incident doet.

Deze pagina is samengesteld door de redactie van AgressieVisie op basis van openbare bronnen, die op de pagina zelf staan vermeld. AgressieVisie is een initiatief van Act in Move Training & Coaching, een trainingsbureau in agressiehantering. Op deze site wordt niets verkocht. Hoe we inhoud en commercie gescheiden houden, staat in het redactiestatuut.

Ook interessant voor jou

Vind meer informatie voor jouw werk