Het CBS publiceerde op 18 februari 2026 een analyse van agressie in zorg en welzijn, op basis van de novembermetingen van de AZW-werknemersenquête (2020 tot en met 2024). In 2024 zei 57 procent van alle werknemers (16 jaar en ouder) in de sector dat ze in de twaalf maanden daarvoor agressie van patiënten of hun naasten hadden meegemaakt. Daarnaast kreeg 31 procent van alle werknemers te maken met agressie door collega's of leidinggevenden.

Welke vormen van agressie komen het meest voor?

Verbale agressie, zoals schelden en schreeuwen, komt het vaakst voor: 48 procent van alle werknemers in zorg en welzijn kreeg er in 2024 mee te maken. Daarna volgen pesten door patiënten of naasten (25 procent), fysieke agressie zoals duwen, slaan, schoppen of spugen (21 procent), discriminatie (16 procent), seksuele intimidatie (14 procent) en bedreiging of intimidatie (10 procent). Iemand kan meerdere vormen meemaken. Bij agressie door collega's of leidinggevenden gaat het vooral om pesten, zoals beledigen, roddelen of buitensluiten: dat trof in 2024 21 procent van alle werknemers.

Neemt agressie in de zorg toe?

Volgens de AZW-cijfers niet. Het aandeel werknemers in zorg en welzijn (inclusief kinderopvang) met agressie door cliënten of patiënten was 60,6 procent in 2020 en 57,2 procent in 2024, meldt AZW Info in oktober 2025. In de meting van het vierde kwartaal van 2025 was het 57,6 procent (AZW StatLine). Het CBS noemt het aandeel de afgelopen jaren vrijwel niet veranderd. De ontwikkeling verschilt wel per branche: tussen 2020 en 2024 daalde het aandeel het sterkst in de jeugdzorg (8,4 procentpunt) en steeg het het sterkst in de universitaire medische centra (3,5 procentpunt).

Beroepsorganisatie NU'91 komt op hogere cijfers. Zij roept zorgprofessionals elk jaar op om mee te doen aan een peiling; hoe representatief de deelnemers zijn, staat niet in de berichten. In de peiling over 2024 (1.234 deelnemers) kreeg 90 procent van de deelnemers te maken met schelden of schreeuwen, werd 33 procent geslagen, 23 procent geschopt en 22 procent vastgepakt of geduwd. Ook vond 86 procent dat agressie de afgelopen vijf jaar was toegenomen, en 26 procent had overwogen de zorg te verlaten vanwege agressie. In de peiling die NU'91 begin 2026 publiceerde (967 deelnemers) zei 64 procent van de deelnemers dat agressie in de eigen organisatie wordt gezien als iets dat bij het werk hoort, 12 procentpunt meer dan een jaar eerder. En 45 procent had geen vertrouwen dat een aangifte goed wordt afgehandeld, tegen 32 procent het jaar ervoor.

Waar is het risico het grootst?

Per branche lag het aandeel in 2024 het hoogst in de gehandicaptenzorg (73 procent), bij huisartsen en gezondheidscentra (71 procent) en in de ggz (70 procent); in de kinderopvang was het 33 procent (AZW Info). Naar beroep springen sociaal werkers en groeps- en woonbegeleiders eruit: gemiddeld over 2020 tot en met 2024 kreeg 79 procent van hen agressie van patiënten of naasten (CBS). Ook leeftijd maakt uit. In dezelfde periode maakte 66 procent van de werknemers tot 25 jaar het mee, tegen 62 procent van de 25- tot 45-jarigen, 56 procent van de 45- tot 65-jarigen en 50 procent van de 65-plussers.

In de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2025 van TNO en CBS meldde 26 procent van de werknemers in de zorg ongewenst gedrag door klanten of patiënten, tegen 11 procent van alle werknemers in Nederland. Van alle werknemers in de zorg had 19 procent te maken met intimidatie en bedreiging en 9,1 procent met lichamelijk geweld door klanten of patiënten. De NEA meet ongewenst gedrag met andere vragen dan de AZW-enquête; de percentages zijn daarom niet één op één te vergelijken met die van het CBS.

Wat kan een zorgorganisatie met deze cijfers?

Het CBS legde de samengevoegde antwoorden over 2020 tot en met 2024 ook naast de werkomstandigheden. Werknemers die hun werkdruk (veel) te hoog vinden, kregen vaker agressie van patiënten (68 procent) dan werknemers die hun werkdruk goed vinden (54 procent). Van wie onvoldoende tijd heeft om patiënten of cliënten aandacht te geven, maakte 75 procent agressie mee, tegen 57 procent bij voldoende tijd. Bij onvoldoende ondersteuning door de organisatie of de leidinggevende was het 68 tot 69 procent, bij voldoende ondersteuning 55 tot 56 procent. In teams met een prettige sfeer was het 58 procent, tegen 70 procent waar medewerkers de sfeer niet prettig vinden. Wie agressie meemaakte, voelde zich ook vaker opgebrand door het werk: 19 procent, tegen 12 procent van wie geen agressie meemaakte. Het CBS benadrukt dat dit samenhang is en dat het onderzoek niets zegt over oorzaak en gevolg. Wel concludeert het dat agressie niet op zichzelf staat.

Volgens het Arboportaal van het ministerie van SZW moeten werkgevers beleid voeren om agressie te voorkomen of te beperken, de risico's vastleggen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), maatregelen opnemen in het plan van aanpak en het personeel voorlichten over de risico's en de maatregelen. Zie ook beleid en wetgeving. De CBS-cijfers geven daarbij aanknopingspunten:

  • Registreer ook verbale agressie en pesten door patiënten of naasten; dat zijn de vormen die het vaakst voorkomen.
  • Neem werkdruk, tijd per cliënt, steun van leidinggevende en organisatie en de sfeer in het team mee in de RI&E.
  • Leg een meldroute vast en spreek af wie een medewerker helpt bij melding en aangifte, bijvoorbeeld met de protocolgenerator.
  • Spreek vooraf af hoe opvang en nazorg na een incident verlopen.
  • Bespreek incidenten en patronen in het werkoverleg, met extra aandacht voor jonge medewerkers.

Meer over deze sector staat op de pagina zorg en welzijn.