In de seizoenen 2024/'25 en 2025/'26 zijn in het Nederlandse amateurvoetbal elk ruim 800.000 wedstrijden gespeeld. De KNVB publiceert hoeveel daarvan leiden tot een zware tuchtzaak. Die cijfers geven een beeld van de ernstigste incidenten op en rond het veld. Dit artikel zet de cijfers van de laatste vier seizoenen op een rij, beschrijft de maatregelen van de bond en wat een vereniging zelf kan regelen. Het gaat alleen om voetbal; over andere sporten zeggen deze cijfers niets.

Hoe vaak loopt een amateurwedstrijd uit de hand?

In het seizoen 2025/'26 werden 834.553 wedstrijden gespeeld. Daarvan leidden er 1.193 tot een zware tuchtzaak: 0,143 procent. Over vier seizoenen ziet dat er volgens de KNVB zo uit:

  • 2022/'23: 1.080 van de 743.215 wedstrijden (0,145 procent)
  • 2023/'24: 1.161 van de 781.942 wedstrijden (0,148 procent)
  • 2024/'25: 1.058 van de 821.034 wedstrijden (0,129 procent)
  • 2025/'26: 1.193 van de 834.553 wedstrijden (0,143 procent)

De daling van 2024/'25 heeft dus niet doorgezet; volgens de KNVB blijft het percentage door de jaren heen schommelen. Volgens de bond geldt een zaak als zwaar als iemand meer dan vier maanden wordt geschorst. Bij collectief wangedrag gaat het om een boete vanaf 300 euro, 3 wedstrijdpunten in mindering en het voorwaardelijk uit de competitie nemen van het team. Incidenten die tot een lichtere straf of tot geen tuchtzaak leiden, tellen niet mee.

De bond wijst erop dat met spelers, vrijwilligers en bezoekers minimaal 10 procent van de Nederlanders bij voetbalverenigingen over de vloer komt. Daardoor komen volgens de bond ook trends uit de samenleving mee, van 'korte lontjes' tot minder respect voor autoriteit. Ook buiten de zware tuchtzaken is er onvrede over de sfeer. De NOS meldde op 6 september 2026 dat verenigingen in de Randstad eigen competities voor veteranen beginnen, uit ergernis over de agressieve sfeer tijdens veel KNVB-amateurwedstrijden. In Den Haag ondertekenden zeventien clubs een convenant, De Haagse Norm, waarin zij beloven bij te dragen aan een positieve sportcultuur. De KNVB zegt afgeschermde competities niet toe te juichen en werkt mee aan De Haagse Norm.

Wat doet de KNVB tegen agressie?

Eén maatregel richt zich op de bescherming van scheidsrechters. Bij verbale of fysieke agressie naar de scheidsrechter kan het bestuur amateurvoetbal van de KNVB de wedstrijden van het hele team tijdelijk uitstellen, meestal twee weken. Dat geldt voor gedrag van spelers, trainers en publiek. De verklaring van de scheidsrechter is genoeg om de maatregel op te leggen; los daarvan onderzoekt de onafhankelijke aanklager van de KNVB het incident. Het team moet die tijd gebruiken voor een plan om herhaling te voorkomen.

In 2024/'25 werd de maatregel 431 keer toegepast, in 2025/'26 378 keer. Volgens de KNVB vond in 2024/'25 'in bijna alle gevallen' daarna geen herhaling van het incident plaats, en leidde de maatregel in 2025/'26 tot minder recidiverende verenigingen. Cijfers of een onafhankelijke evaluatie die dat onderbouwen, staan niet in de berichten van de bond. Een team dat in één seizoen twee keer schuldig is verklaard aan collectief wangedrag, kan uit de competitie worden gehaald.

Daarnaast begeleidt de KNVB (mogelijke) risicoverenigingen al in een eerder stadium. In juni 2025 meldde de bond 95 intensief begeleide verenigingen in 2024/'25, tegen 23 een seizoen eerder. In juli 2026 spreekt de KNVB over 2025/'26 van 190 verenigingen, 41 procent meer dan het seizoen ervoor, van de 2.800 clubs in Nederland. Hoe die getallen zich tot elkaar verhouden, lichten de berichten niet toe. Verder moeten alle spelers die op of na 1 januari 1998 zijn geboren een spelregelbewijs halen, mogen alleen aanvoerders nog met de scheidsrechter overleggen en kan een speler een gele kaart krijgen voor een niet respectvolle benadering van de scheidsrechter.

Werken de maatregelen?

Op basis van de gepubliceerde cijfers is dat niet vast te stellen. Het aandeel zware tuchtzaken daalde in 2024/'25, maar kwam in 2025/'26 weer bijna op het niveau van 2022/'23. De KNVB kondigde in juni 2025 aan de maatregelen grondig te gaan evalueren; een evaluatie staat niet in het bericht van juli 2026. Over de gele kaart voor respectloos gedrag schrijft de bond dat de redenen voor gele kaarten niet centraal worden geregistreerd. Het beeld dat die maatregel vooral preventief werkt, is gebaseerd op eerste reacties die de bond peilde bij officials en de COVS.

Wat kan een vereniging zelf regelen?

Naast zijn eigen maatregelen geeft de KNVB verenigingen tips om incidenten te voorkomen. Een selectie:

  • Maak normen- en waardenbeleid en leg binnen de club vast wie welke rol heeft bij een wedstrijd, zodat die afspraken bij iedereen bekend zijn.
  • Stel een commissie in die toeziet op naleving van waarden en normen, en zorg dat leden en ouders weten waar ze terechtkunnen met vragen of meldingen.
  • Ontvang tegenstanders en scheidsrechters vriendelijk en persoonlijk, en houd voor risicowedstrijden een kort overleg met scheidsrechters en teamleiders.
  • Vraag ouders en toeschouwers achter de boarding te blijven, op afstand van het veld en de dug-outs.
  • Lever na een incident een open en eerlijk verslag aan bij de tuchtcommissie.

Leg daarnaast vooraf vast wie een scheidsrechter of vrijwilliger opvangt na een incident, wie namens de club contact houdt met de bond en wie aangifte doet als dat nodig is, en bespreek incidenten in het bestuur. Bij vermoedens van grensoverschrijdend gedrag binnen de vereniging verwijst NOC*NSF naar het Centrum Veilige Sport Nederland. Herkenbare situaties en de aanpak staan op de pagina agressie in de sport: situaties en aanpak. Wat je na een voorval regelt, lees je bij opvang en nazorg na een incident.