In de klas

Agressie in de klas: wat doe je op het moment zelf?

Bij agressie in de klas heb je twee taken tegelijk: de leerling die escaleert, en de rest van de groep. De volgorde hieronder is praktijkadvies. Die helpt vaak om niet in een machtsstrijd te belanden.

  1. Blijf zelf rustig: praat zachter en langzamer, en houd afstand. Harder praten helpt meestal niet: een leerling in spanning kan een verhoogde stem opvatten als contra-agressie. Afstand geeft de leerling ruimte en jou tijd om na te denken.
  2. Haal het publiek weg. Een leerling die zich voor de groep aangevallen voelt, kan moeilijk terug zonder gezichtsverlies. Geef de klas een opdracht, of vraag de leerling mee naar de gang als dat veilig kan. Ga niet recht tegenover de leerling staan, maar iets schuin: dat voelt minder als een confrontatie.
  3. Benoem wat je ziet, niet wat de leerling fout doet. "Ik zie dat je boos bent" opent een gesprek; "doe normaal" sluit het af. Vat samen wat de leerling ervaart voordat je een grens stelt (LSD-methode).
  4. Geef een uitweg met een duidelijke grens. Twee keuzes bieden helpt vaak meer dan één eis: "Je kunt even buiten afkoelen of hier rustig verder werken."
  5. Haal hulp volgens de afspraken van school. Bij fysieke dreiging ga je niet alleen door: waarschuw een collega of de afgesproken opvang, en bel 112 bij geweld of een wapen.
  6. Na afloop: melden en nazorg. Leg het incident vast, ook als het "goed afliep", en bespreek het met je leidinggevende. Zie melden, registreren en aangifte hieronder.
  7. Herstelgesprek op een rustig moment. Bespreek later, als de spanning weg is, met de leerling wat de aanleiding was en wat jullie afspreken voor de volgende keer.
Herkenbaar?

Situaties die spelen in het onderwijs

Ouder bij een onvoldoende

Een ouder is het niet eens met een beoordeling en confronteert een docent na schooltijd, steeds directer en luider, terwijl er nog leerlingen in de buurt zijn.

Wat helpt: pas de LSD-methode toe: vat eerst samen wat de ouder ervaart ("u vindt dat de beoordeling niet klopt") voordat je het beoordelingsproces toelicht. Erkenning vóór uitleg voorkomt dat de ouder zich niet gehoord voelt.

Escalatie in de klas

Een leerling voelt zich in het nauw gedreven na een correctie en reageert fysiek. De docent moet de groep rustig houden en tegelijk de situatie de-escaleren.

Wat helpt: herken de fase op de escalatieladder en grijp al in fase 1 in, niet pas bij fysiek gedrag. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de kans dat een correctie omslaat in een uitbarsting.

Online dreigementen

Dreigementen en scheldpartijen via app-groepen of social media lopen door tot in de klas, en zijn voor docenten lastig te signaleren voordat het uit de hand loopt.

Wat helpt: leg online signalen net zo serieus vast als fysieke incidenten in een signaleringsplan, en escaleer op tijd naar een vertrouwenspersoon of coördinator, vóórdat het overslaat naar de fysieke situatie op school.

Op school

Fysiek geweld op school: van basisschool tot mbo

Onder fysiek geweld vallen onder meer slaan, schoppen, duwen en met spullen gooien. In de rondvraag van CNV en EenVandaag onder docenten uit het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo zei 43% een vorm van fysiek geweld te hebben meegemaakt, door leerlingen en door ouders (EenVandaag, maart 2026 ↗). Wat in de praktijk vaak helpt:

Agressie van ouders

Agressie komt niet alleen van leerlingen. In dezelfde rondvraag zei 62% van de ondervraagden dat ook agressie van ouders en verzorgers de afgelopen vijf jaar is toegenomen (CNV, maart 2026 ↗). Wat in de praktijk vaak helpt:

Agressie op school: wat moet de school regelen?

Scholen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs hebben sinds augustus 2015 een wettelijke zorgplicht voor sociale veiligheid (Wet veiligheid op school). Volgens de Inspectie van het Onderwijs ↗ betekent dat drie dingen:

De Inspectie noemt deze eisen voor het basisonderwijs, het voortgezet en het speciaal onderwijs. Voor het personeel geldt in elke onderwijssector, ook in het mbo, de Arbowet: de werkgever moet het risico op agressie en geweld in de RI&E opnemen en maatregelen nemen, net als in elke andere sector (Arboportaal ↗; zie ook beleid en wetgeving).

Het kabinet wilde de regels aanscherpen met de Wet vrij en veilig onderwijs. Scholen zouden dan onder meer ernstige veiligheidsincidenten moeten registreren en melden, en een veiligheidscoördinator moeten aanstellen. De Tweede Kamer heeft dat wetsvoorstel op 30 juni 2026 verworpen (dossier 36777 ↗). De Wet veiligheid op school blijft dus het kader, en de bestaande verplichtingen blijven gewoon gelden (School & Veiligheid ↗). Incidenten vastleggen blijft wel verstandig: zonder registratie ziet een school niet waar de risico's zitten, en voor het personeel horen die risico's in de RI&E. De protocol-generator helpt om de afspraken over melden en registreren op papier te zetten.

Melden, registreren en aangifte

Na een incident, ook als het goed afliep:

Meer over melden, aangifte, hulp en schade verhalen lees je bij je rechten na agressie op school.

Aan de slag

Praktische tools voor jouw team

LSD-gesprekstechniek

Luisteren, Samenvatten, Doorvragen: een directe manier om spanning met ouders of leerlingen te ontladen.

Bekijk de methodiek

Geweldloze communicatie

Vier stappen om een lastig gesprek met een leerling of ouder te voeren zonder verwijt.

Bekijk de methodiek

Protocol-generator

Genereer een basisprotocol agressiebeleid op maat van jouw school.

Genereer je protocol
Vaktermen

Gerelateerde begrippen

Veelgestelde vragen

Vragen over agressie in het onderwijs

Hoe wijdverspreid is agressie tegen onderwijspersoneel?

In een rondvraag van CNV en EenVandaag (maart 2026) onder 451 docenten uit het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo zei 85% verbaal geweld of bedreiging te hebben meegemaakt en 43% fysiek geweld. Het is een rondvraag en geen representatieve steekproef, en de bronnen noemen geen periode. In de landelijke NEA 2025 meldde 9,8% van de werknemers in het onderwijs ongewenst gedrag door leerlingen, ouders of andere externen in de afgelopen twaalf maanden.

Wat doe je als een leerling agressief wordt in de klas?

Blijf zelf rustig: praat zachter en langzamer en houd afstand. Haal het publiek weg, benoem wat je ziet, geef een uitweg met een duidelijke grens en haal hulp volgens de afspraken van school. Leg het incident daarna vast en voer op een rustig moment een herstelgesprek met de leerling.

Wat moet een school regelen tegen agressie?

Scholen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs hebben sinds augustus 2015 een wettelijke zorgplicht voor sociale veiligheid. Volgens de Inspectie van het Onderwijs betekent dat een veiligheidsbeleid, jaarlijks de veiligheidsbeleving van leerlingen monitoren en een coördinator voor het beleid tegen pesten die ook aanspreekpunt is. Voor het personeel geldt in elke onderwijssector, ook in het mbo, de Arbowet: de werkgever brengt het risico op agressie in kaart in de RI&E en neemt maatregelen.

Is een school verplicht om agressie-incidenten te registreren?

Niet in het algemeen. Het wetsvoorstel Wet vrij en veilig onderwijs, met een registratie- en meldplicht voor ernstige veiligheidsincidenten, is op 30 juni 2026 door de Tweede Kamer verworpen. Wel geldt de Arbowet: loopt een medewerker bij een incident letsel op, dan kan dat een arbeidsongeval zijn. De werkgever moet ongevallen met meer dan drie dagen verzuim registreren en ernstige arbeidsongevallen, zoals bij een ziekenhuisopname, direct melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Alle incidenten registreren is daarnaast verstandig: zonder registratie ziet een school niet waar de risico's zitten, en risico's voor het personeel horen in de RI&E.

Wat kun je doen bij agressie van ouders?

Voer een gesprek met een boze ouder niet alleen, vat eerst samen wat de ouder ervaart voordat je uitleg geeft, en bevestig afspraken daarna schriftelijk. Leg in het protocol van de school vooraf vast welke maatregelen mogelijk zijn, zoals een waarschuwing of een toegangsverbod, en wie daarover beslist.

Komt agressie in het onderwijs alleen van leerlingen?

Nee. In de rondvraag van CNV en EenVandaag (maart 2026) zei 65% van de ondervraagden dat agressie door leerlingen de afgelopen vijf jaar is toegenomen, en 62% zag die ontwikkeling ook bij ouders en verzorgers. De docenten die fysiek geweld meemaakten, noemden geweld door leerlingen en door ouders.

Wat kan een school het beste als eerste stap zetten?

Begin met een helder protocol en train daarnaast de vaardigheden: gebruik bijvoorbeeld het oefengesprek om de-escalatie in de praktijk te oefenen, en leg vast hoe het team omgaat met terugkerende situaties.

Bronnen over agressie in het onderwijs

De cijfers en situaties op deze pagina steunen op onderstaande onderzoeken en rapporten. Elke bron is openbaar; de volledige lijst staat op de bronnenpagina.

Voor jouw werk

Kennis en hulpmiddelen per onderwerp

Wat op AgressieVisie staat over onderwijs, en wat voor alle sectoren geldt. Per onderwerp de belangrijkste pagina's.

Tools die je in deze sector kunt gebruiken

Alles voor deze sector, te filteren op functie en onderwerp

Agressie in andere sectoren

Training in agressiehantering voor onderwijsteams

Act in Move Training & Coaching verzorgt praktijkgerichte training, toegespitst op de casuïstiek van jouw school.

Naar Act in Move