Van de kleuterklas tot het mbo: leraren en onderwijsondersteuners krijgen te maken met verbaal en fysiek geweld, van leerlingen én van ouders. In een rondvraag van CNV en EenVandaag (maart 2026) zag ruim 60% van de ondervraagden de afgelopen vijf jaar een toename van geweld op school, fysiek of niet (CNV ↗). Wat de cijfers over agressie tegen leraren wel en niet zeggen, staat in een apart artikel.
Laatst bijgewerkt: 5 november 2026
Bij agressie in de klas heb je twee taken tegelijk: de leerling die escaleert, en de rest van de groep. De volgorde hieronder is praktijkadvies. Die helpt vaak om niet in een machtsstrijd te belanden.
Een ouder is het niet eens met een beoordeling en confronteert een docent na schooltijd, steeds directer en luider, terwijl er nog leerlingen in de buurt zijn.
Wat helpt: pas de LSD-methode toe: vat eerst samen wat de ouder ervaart ("u vindt dat de beoordeling niet klopt") voordat je het beoordelingsproces toelicht. Erkenning vóór uitleg voorkomt dat de ouder zich niet gehoord voelt.
Een leerling voelt zich in het nauw gedreven na een correctie en reageert fysiek. De docent moet de groep rustig houden en tegelijk de situatie de-escaleren.
Wat helpt: herken de fase op de escalatieladder en grijp al in fase 1 in, niet pas bij fysiek gedrag. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de kans dat een correctie omslaat in een uitbarsting.
Dreigementen en scheldpartijen via app-groepen of social media lopen door tot in de klas, en zijn voor docenten lastig te signaleren voordat het uit de hand loopt.
Wat helpt: leg online signalen net zo serieus vast als fysieke incidenten in een signaleringsplan, en escaleer op tijd naar een vertrouwenspersoon of coördinator, vóórdat het overslaat naar de fysieke situatie op school.
Onder fysiek geweld vallen onder meer slaan, schoppen, duwen en met spullen gooien. In de rondvraag van CNV en EenVandaag onder docenten uit het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo zei 43% een vorm van fysiek geweld te hebben meegemaakt, door leerlingen en door ouders (EenVandaag, maart 2026 ↗). Wat in de praktijk vaak helpt:
Agressie komt niet alleen van leerlingen. In dezelfde rondvraag zei 62% van de ondervraagden dat ook agressie van ouders en verzorgers de afgelopen vijf jaar is toegenomen (CNV, maart 2026 ↗). Wat in de praktijk vaak helpt:
Scholen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs hebben sinds augustus 2015 een wettelijke zorgplicht voor sociale veiligheid (Wet veiligheid op school). Volgens de Inspectie van het Onderwijs ↗ betekent dat drie dingen:
De Inspectie noemt deze eisen voor het basisonderwijs, het voortgezet en het speciaal onderwijs. Voor het personeel geldt in elke onderwijssector, ook in het mbo, de Arbowet: de werkgever moet het risico op agressie en geweld in de RI&E opnemen en maatregelen nemen, net als in elke andere sector (Arboportaal ↗; zie ook beleid en wetgeving).
Het kabinet wilde de regels aanscherpen met de Wet vrij en veilig onderwijs. Scholen zouden dan onder meer ernstige veiligheidsincidenten moeten registreren en melden, en een veiligheidscoördinator moeten aanstellen. De Tweede Kamer heeft dat wetsvoorstel op 30 juni 2026 verworpen (dossier 36777 ↗). De Wet veiligheid op school blijft dus het kader, en de bestaande verplichtingen blijven gewoon gelden (School & Veiligheid ↗). Incidenten vastleggen blijft wel verstandig: zonder registratie ziet een school niet waar de risico's zitten, en voor het personeel horen die risico's in de RI&E. De protocol-generator helpt om de afspraken over melden en registreren op papier te zetten.
Na een incident, ook als het goed afliep:
Meer over melden, aangifte, hulp en schade verhalen lees je bij je rechten na agressie op school.
Luisteren, Samenvatten, Doorvragen: een directe manier om spanning met ouders of leerlingen te ontladen.
Bekijk de methodiekVier stappen om een lastig gesprek met een leerling of ouder te voeren zonder verwijt.
Bekijk de methodiekGenereer een basisprotocol agressiebeleid op maat van jouw school.
Genereer je protocolIn een rondvraag van CNV en EenVandaag (maart 2026) onder 451 docenten uit het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo zei 85% verbaal geweld of bedreiging te hebben meegemaakt en 43% fysiek geweld. Het is een rondvraag en geen representatieve steekproef, en de bronnen noemen geen periode. In de landelijke NEA 2025 meldde 9,8% van de werknemers in het onderwijs ongewenst gedrag door leerlingen, ouders of andere externen in de afgelopen twaalf maanden.
Blijf zelf rustig: praat zachter en langzamer en houd afstand. Haal het publiek weg, benoem wat je ziet, geef een uitweg met een duidelijke grens en haal hulp volgens de afspraken van school. Leg het incident daarna vast en voer op een rustig moment een herstelgesprek met de leerling.
Scholen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs hebben sinds augustus 2015 een wettelijke zorgplicht voor sociale veiligheid. Volgens de Inspectie van het Onderwijs betekent dat een veiligheidsbeleid, jaarlijks de veiligheidsbeleving van leerlingen monitoren en een coördinator voor het beleid tegen pesten die ook aanspreekpunt is. Voor het personeel geldt in elke onderwijssector, ook in het mbo, de Arbowet: de werkgever brengt het risico op agressie in kaart in de RI&E en neemt maatregelen.
Niet in het algemeen. Het wetsvoorstel Wet vrij en veilig onderwijs, met een registratie- en meldplicht voor ernstige veiligheidsincidenten, is op 30 juni 2026 door de Tweede Kamer verworpen. Wel geldt de Arbowet: loopt een medewerker bij een incident letsel op, dan kan dat een arbeidsongeval zijn. De werkgever moet ongevallen met meer dan drie dagen verzuim registreren en ernstige arbeidsongevallen, zoals bij een ziekenhuisopname, direct melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Alle incidenten registreren is daarnaast verstandig: zonder registratie ziet een school niet waar de risico's zitten, en risico's voor het personeel horen in de RI&E.
Voer een gesprek met een boze ouder niet alleen, vat eerst samen wat de ouder ervaart voordat je uitleg geeft, en bevestig afspraken daarna schriftelijk. Leg in het protocol van de school vooraf vast welke maatregelen mogelijk zijn, zoals een waarschuwing of een toegangsverbod, en wie daarover beslist.
Nee. In de rondvraag van CNV en EenVandaag (maart 2026) zei 65% van de ondervraagden dat agressie door leerlingen de afgelopen vijf jaar is toegenomen, en 62% zag die ontwikkeling ook bij ouders en verzorgers. De docenten die fysiek geweld meemaakten, noemden geweld door leerlingen en door ouders.
Begin met een helder protocol en train daarnaast de vaardigheden: gebruik bijvoorbeeld het oefengesprek om de-escalatie in de praktijk te oefenen, en leg vast hoe het team omgaat met terugkerende situaties.
De cijfers en situaties op deze pagina steunen op onderstaande onderzoeken en rapporten. Elke bron is openbaar; de volledige lijst staat op de bronnenpagina.
Wat op AgressieVisie staat over onderwijs, en wat voor alle sectoren geldt. Per onderwerp de belangrijkste pagina's.
Overzicht van CBS-, TNO- en sectorcijfers per sector, met brontabel en CSV-download.
ToolReken uit wat agressie je organisatie jaarlijks kost aan verzuim en vervanging. Met sectorcijfers als startpunt en alle bedragen zelf aan te passen.
ToolVertakte oefengesprekken in 15 scenario's uit zeven sectoren (onder meer telefoon, chat, webcare en het KCC), met spanningsmeter, uitleg na elke keuze, nabespreking, oefenbewijs en teammodus.
ToolGenereer direct een basisprotocol agressiebeleid op maat van jouw sector, teamgrootte en risico's.
ToolTwaalf teamsessies van tien minuten over agressie, met per sector een eigen situatie. Draai de kaart om voor de vragen, of print de hele set.
Tool14 vragen over risico en maatregelen: je positie in een 2x2-matrix en per zwak punt een concrete actie.
ToolEr is net iets gebeurd op je werk. Acht korte vragen geven je een concreet plan: wat nu, wat binnen 24 uur, wat deze week, en wat je moet vastleggen.
Act in Move Training & Coaching verzorgt praktijkgerichte training, toegespitst op de casuïstiek van jouw school.