Hoe vaak krijgen werknemers in Nederland te maken met grensoverschrijdend gedrag op het werk? Een belangrijke landelijke bron daarvoor is de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). TNO en het CBS voerden de NEA 2025, de eenentwintigste editie, eind 2025 uit in samenwerking met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ruim 53.000 werknemers vulden de vragenlijst in. De eerste resultaten verschenen in april 2026 in de publicatie Resultaten in vogelvlucht. Alle cijfers in dit artikel komen daaruit.

Hoe vaak komt ongewenst gedrag op het werk voor?

In 2025 had 17 procent van alle werknemers in de twaalf maanden voor de enquête te maken met een of meer vormen van ongewenst gedrag op het werk. Het gaat bijvoorbeeld om ongewenste seksuele aandacht, intimidatie, lichamelijk geweld en pesten. Klanten waren de grootste bron: 11 procent van alle werknemers kreeg ongewenst gedrag van klanten, tegenover 5,4 procent van collega's en 2,9 procent van leidinggevenden. Onder klanten verstaat de NEA ook patiënten, passagiers, leerlingen en ouders. Volgens TNO en het CBS zijn de percentages vergelijkbaar met voorgaande jaren.

Het gedrag van klanten betrof relatief vaak intimidatie of bedreiging. Uitgesplitst naar vorm kreeg van alle werknemers in 2025:

  • 8,4 procent intimidatie of bedreiging door klanten
  • 3,2 procent ongewenste seksuele aandacht door klanten
  • 2,4 procent lichamelijk geweld door klanten
  • 1,2 procent pesten door klanten

Bij collega's ging het relatief vaak om pesten: 3,4 procent van alle werknemers werd in 2025 gepest door collega's. Twee kanttekeningen helpen bij het lezen van deze cijfers. Ten eerste zijn het percentages van werknemers, niet van incidenten. De tabel geeft het aandeel werknemers dat de vraag over de afgelopen twaalf maanden met ja beantwoordde. Wie tien keer werd bedreigd, telt dus één keer mee. Over hoe vaak of hoe ernstig het gebeurde, zeggen deze cijfers niets. Ten tweede kreeg niet iedereen deze vragen. De NEA verdeelt de steekproef willekeurig in twee helften, en de vragen over ongewenst gedrag gingen naar één helft: ruim 26.000 werknemers.

In welke sectoren komt het het meest voor?

De verschillen tussen sectoren zijn groot. Het aandeel werknemers dat in 2025 ongewenst gedrag van klanten meemaakte, was per sector:

  • zorg: 25,6 procent
  • horeca: 14,8 procent
  • handel: 12,4 procent
  • recreatie: 11,6 procent
  • onderwijs: 9,8 procent
  • openbaar bestuur: 9,5 procent
  • vervoer: 7,9 procent
  • alle werknemers samen: 11,2 procent

Zorg, horeca en handel liggen significant boven het gemiddelde, onderwijs, openbaar bestuur en vervoer significant eronder. In landbouw, industrie, bouw en ICT ligt het aandeel onder de 4 procent. In de zorg kwamen intimidatie en lichamelijk geweld door klanten of patiënten veel vaker voor: 19 procent van de werknemers in de zorg werd in 2025 geïntimideerd of bedreigd (alle werknemers: 8,4 procent), en 9,1 procent kreeg te maken met lichamelijk geweld (alle werknemers: 2,4 procent). Ongewenste seksuele aandacht door klanten kwam relatief vaak voor bij werknemers in de horeca (8,0 procent) en in de zorg (8,4 procent), tegen 3,2 procent van alle werknemers. Meer cijfers staan op de cijferpagina en op de pagina over agressie in zorg en welzijn.

Een sectorcijfer is een gemiddelde over alle functies in die sector. Hoe het aandeel per beroep of per locatie verschilt, staat niet in deze uitsplitsing.

Wie lopen meer risico?

Ongewenst gedrag van klanten kwam in 2025 vaker voor bij vrouwen (16 procent) dan bij mannen (6,9 procent), en vaker bij werknemers van 15 tot 25 jaar (17 procent). Over die jongste groep gaat een apart artikel. Bij ongewenst gedrag van collega's of leidinggevenden ligt het anders: werknemers van 15 tot 25 jaar maakten dat in 2025 juist minder vaak mee dan gemiddeld (5,8 tegen 7,4 procent), en werknemers vanaf 65 jaar het minst vaak (3,1 procent).

De NEA vraagt ook of werknemers vinden dat hun werkgever (extra) maatregelen moet nemen. In 2025 vond 11 procent van alle werknemers dat nodig tegen intimidatie, agressie of geweld door klanten, en 8,0 procent tegen dit gedrag door leidinggevenden of collega's. De behoefte aan maatregelen tegen klanten was het hoogst in de zorg (21 procent) en het onderwijs (18 procent). Opvallend is het onderwijs: daar kwam ongewenst gedrag van klanten, zoals leerlingen en ouders, iets minder vaak voor dan gemiddeld (9,8 tegen 11,2 procent), terwijl de behoefte aan maatregelen hoger lag (18 tegen 11 procent). Vrouwen (15 procent) vonden vaker dan mannen (7,9 procent) dat er maatregelen nodig zijn.

Wat kan een organisatie met deze cijfers?

Landelijke cijfers vervangen geen eigen analyse, maar ze laten wel zien waar het risico zit. Volgens het Arboportaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verplicht het Arbobesluit (artikel 2.15) werkgevers om de risico's in kaart te brengen in een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). In het plan van aanpak horen maatregelen om agressie te voorkomen, en het personeel moet worden voorgelicht over de risico's en de maatregelen. Praktische stappen:

  • Neem in de RI&E alle vormen mee die de NEA meet: intimidatie of bedreiging, ongewenste seksuele aandacht, lichamelijk geweld en pesten, van klanten en van collega's en leidinggevenden.
  • Richt een meldroute in die medewerkers kennen, en houd bij wat er gemeld wordt en in welke functies.
  • Leg in een protocol vast wat medewerkers doen tijdens en direct na een incident.
  • Regel nazorg, zodat na elk incident iemand contact opneemt met de medewerker.
  • Bespreek incidenten in het werkoverleg en vraag medewerkers of zij de genomen maatregelen voldoende vinden. Dat sluit aan bij de vraag die de NEA landelijk stelt.