Jonge werknemers krijgen vaker dan gemiddeld te maken met ongewenst gedrag van klanten. Dat staat in de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2025 van TNO en het CBS, waaraan eind 2025 ruim 53.000 werknemers meededen. Van de werknemers van 15 tot 25 jaar kreeg 17 procent in de twaalf maanden voor de enquête ongewenst gedrag van klanten, tegen 11 procent van alle werknemers. Onder klanten vallen ook patiënten, passagiers, leerlingen en ouders. Vrouwen maakten het ook vaker mee: 16 procent van alle vrouwelijke werknemers. De landelijke NEA-cijfers per sector en per vorm staan in een apart artikel.

Welk ongewenst gedrag maken jonge werknemers mee?

Waar het verschil zit, staat in de tabellen van de NEA 2025. Voor werknemers van 15 tot 25 jaar staan per vorm deze cijfers over 2025, telkens met tussen haakjes het cijfer voor alle werknemers:

  • ongewenste seksuele aandacht door klanten: 7,8 procent (3,2 procent)
  • intimidatie of bedreiging door klanten: 10,5 procent (8,4 procent)
  • pesten door klanten: 1,7 procent (1,2 procent)
  • lichamelijk geweld door klanten: 2,5 procent (2,4 procent)

Het grootste verschil zit bij ongewenste seksuele aandacht door klanten: jonge werknemers kregen daar ruim twee keer zo vaak mee te maken als alle werknemers samen. De NEA markeert dat verschil als significant en verhoudingsgewijs groot. Het totale verschil in ongewenst gedrag van klanten (in de tabel 16,7 tegen 11,2 procent) is ook significant, maar volgens de maatstaf van de NEA verhoudingsgewijs klein. Bij lichamelijk geweld door klanten wijkt de jongste groep niet significant af van de rest.

Bij collega's en leidinggevenden is het beeld omgekeerd. Van de werknemers van 15 tot 25 jaar kreeg in 2025 4,5 procent ongewenst gedrag van collega's (alle werknemers: 5,4 procent) en 2,1 procent van leidinggevenden (alle werknemers: 2,9 procent). Beide liggen significant onder het gemiddelde. Het extra risico voor jonge werknemers komt in deze cijfers dus van buiten de organisatie.

Waarom juist jongeren?

Waarom jongeren vaker ongewenst gedrag van klanten meemaken, meet de NEA niet. De publicatie splitst leeftijd ook niet verder uit naar sector of geslacht. Of het verschil komt doordat jongeren in andere functies of sectoren werken dan ouderen, valt uit deze cijfers dus niet op te maken.

Voor één sector noemt een ander onderzoek een mogelijke verklaring. Het onderzoek Buiten beeld, dat Ipsos I&O en Bureau Beke in opdracht van het WODC uitvoerden naar winkeldiefstal (gepubliceerd in april 2026), beschrijft de gemiddelde winkelmedewerker als relatief jong en onervaren. Op basis van interviews en expertmeetings schrijven de onderzoekers dat winkeldieven bij minder ervaren personeel mogelijk eerder geneigd zijn om agressie of geweld te vertonen. Volgens het rapport kun je die agressie zien als een middel om met de diefstal weg te komen. Meer over deze sector staat op de pagina over klantcontact en retail.

De onderzoekers maken daar zelf een voorbehoud bij. Het is een inschatting uit interviews, geen gemeten verband. Volgens het rapport vinden de geïnterviewde experts het lastig om stellige uitspraken te doen over zulke factoren: het blijft deels bij aannames en vermoedens. Het rapport gaat bovendien alleen over winkeldiefstal in de detailhandel. Of hetzelfde speelt in bijvoorbeeld de horeca of de zorg, valt buiten dit onderzoek. Het rapport beveelt voor de detailhandel bredere training over winkeldiefstal aan, maar merkt daarbij op dat training alleen geen garantie is dat jonge medewerkers winkeldieven ook durven aan te spreken: ervaring speelt ook een rol.

Durven jonge werknemers lastige situaties aan te kaarten?

Een tweede cijfer uit de NEA 2025 is voor werkgevers ook van belang. Van alle werknemers vond in 2025 68 procent dat je op het werk lastige kwesties naar voren kunt brengen. Bij werknemers tot 25 jaar was dat 59 procent. Of dat ook betekent dat zij incidenten met klanten minder vaak melden, meet de NEA niet. Voor een goede meldcultuur is het wel een reden om jonge medewerkers actief naar hun ervaringen te vragen, in plaats van te wachten tot zij zelf aan de bel trekken.

Wat kan een werkgever doen?

Het Arboportaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid geeft werkgevers een aantal adviezen: laat werknemers duidelijk weten dat agressie niet geaccepteerd wordt, bespreek het beleid in werkoverleggen en functioneringsgesprekken, en stel een vertrouwenspersoon aan. Leidinggevenden krijgen het advies om het onderwerp bespreekbaar te maken en in te grijpen bij concrete situaties, omdat wie niets doet het gedrag indirect legitimeert. Dat zijn adviezen van de overheid, geen uitkomsten van onderzoek. Daarnaast verplicht het Arbobesluit (artikel 2.15) werkgevers volgens het Arboportaal om de risico's in kaart te brengen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en het personeel voor te lichten over de risico's en de maatregelen.

Vertaald naar jonge medewerkers kan een organisatie deze stappen zetten:

  • Breng in de RI&E in kaart in welke functies medewerkers veel klantcontact hebben en wie daar werkt, inclusief bijbanen, vakantiekrachten en stagiairs.
  • Bespreek de meldroute al in de inwerkperiode: wat meld je, bij wie, en wat gebeurt er daarna.
  • Neem ongewenste seksuele aandacht door klanten expliciet op in het protocol, omdat het verschil met andere werknemers daar het grootst is.
  • Zorg dat een ervaren collega of leidinggevende bereikbaar is op momenten dat jonge medewerkers alleen klanten te woord staan.
  • Regel nazorg na elk incident, en bespreek incidenten in het werkoverleg, zodat jonge medewerkers zien dat melden iets oplevert.